← Baza wiedzy
Modele spektralne18 listopada 2026 · 4 min czytania

Jak sprawdzić zawartość azotu w roślinie?

Jak sprawdzić zawartość azotu w roślinie? Poznaj pomiar VIS–NIR i dowiedz się, jak skalibrowaliśmy model ScanSpectrum na podstawie badań laboratoryjnych.

Zawartość azotu w roślinie można określić za pomocą analizy laboratoryjnej lub oszacować na podstawie pomiaru spektralnego i odpowiednio skalibrowanego modelu. ScanSpectrum wykorzystuje w tym celu światło odbite w zakresie widzialnym i bliskiej podczerwieni, czyli VIS–NIR. Model łączy widma roślin z wynikami laboratoryjnego oznaczania azotu metodą Kjeldahla. Jego opracowanie oparliśmy na czterech latach badań polowych, ponad 100 000 skanów i około 5000 próbek laboratoryjnych.

Jak ScanSpectrum szacuje zawartość azotu w roślinach?

ScanSpectrum szacuje zawartość azotu na podstawie widma światła odbitego od rośliny w zakresie widzialnym i bliskiej podczerwieni, czyli VIS–NIR. Model kalibracyjny przelicza dane spektralne na przewidywaną zawartość azotu, wykorzystując zależności wyznaczone na podstawie analiz laboratoryjnych.

Na kształt widma wpływają między innymi barwniki, budowa tkanek i zawartość wody. Pomiar nie jest więc bezpośrednim odczytem ilości azotu – wykorzystuje powiązania między właściwościami optycznymi rośliny a jej składem.

Zakres VIS–NIR 400–1100 nm z pasmami barwników, red edge, wody i struktury komórkowej

Aby nauczyć model rozpoznawania tych powiązań, należało stworzyć możliwie duży i zróżnicowany zbiór danych. Badania rozpoczęliśmy od analizy gleby, na podstawie której zaplanowaliśmy poziomy nawożenia azotowego. Celem było uzyskanie roślin reprezentujących szeroki zakres odżywienia: od wyraźnie niedożywionych, przez prawidłowo zaopatrzone, aż po takie, które otrzymały więcej azotu, niż wynikało z ich zapotrzebowania pokarmowego.

Dlaczego model potrzebuje laboratoryjnych oznaczeń azotu?

Wyniki laboratoryjne stanowią punkt odniesienia podczas kalibracji: pozwalają przypisać widmom zmierzoną zawartość azotu w badanym materiale. Na podstawie takich zestawień model uczy się zależności potrzebnych do szacowania zawartości azotu w kolejnych próbkach.

Przy opracowaniu modelu ScanSpectrum wykorzystaliśmy oznaczenia wykonywane metodą Kjeldahla. Do laboratorium trafiały te same rośliny, które wcześniej skanowaliśmy w polu. Dzięki temu dane spektralne i wyniki analiz chemicznych dotyczyły tego samego materiału.

Na podstawie tysięcy takich zestawień algorytm uczył się, które elementy widma są związane ze zmianami zawartości azotu.

Jak zbieraliśmy dane do kalibracji modelu azotowego?

Badania polowe prowadziliśmy przez cztery lata na uprawach rzepaku, pszenicy, jęczmienia i kukurydzy. Uwzględniliśmy różne odmiany, fazy rozwojowe i lokalizacje pól. Łącznie wykonaliśmy ponad 100 000 skanów i zestawiliśmy je z wynikami około 5000 próbek laboratoryjnych.

Doświadczenia rozpoczynaliśmy od analizy gleby, na podstawie której planowaliśmy zróżnicowane poziomy nawożenia azotowego. Pozwalało to zbierać dane z roślin o różnym zaopatrzeniu w azot i uwzględnić w kalibracji szeroki zakres warunków odżywienia.

Tabela dawek nawożenia azotowego pszenicy ozimej w kolejnych punktach pomiarowych

Przez pierwsze dwa lata współpracowaliśmy ze Szkołą Główną Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, a przez kolejne dwa badania realizowaliśmy w ramach AgriFood TEF.

Jak przebiega kalibracja modelu azotowego?

Kalibracja polega na wyznaczeniu zależności między widmami roślin a laboratoryjnie oznaczoną zawartością azotu. Opracowanie modelu ScanSpectrum obejmowało cztery główne etapy:

  1. Zaprojektowanie doświadczeń ze zróżnicowanymi poziomami nawożenia azotowego.
  2. Rejestrację widm roślin w różnych terminach i fazach rozwojowych.
  3. Pobranie zeskanowanych roślin do laboratorium i oznaczenie zawartości azotu metodą Kjeldahla.
  4. Uczenie modelu na zestawionych danych spektralnych i wynikach laboratoryjnych.

Model wykorzystuje informacje z wielu długości fal, analizując zależności pomiędzy przebiegiem widma a zawartością azotu. Po kalibracji może szacować zawartość azotu na podstawie kolejnych skanów, w zakresie zastosowań, dla których sprawdzono jego działanie.

Porównanie wyników analizy laboratoryjnej i pomiaru spektralnego

Co daje pomiar zawartości azotu bezpośrednio w polu?

Pomiar ScanSpectrum pozwala uzyskać oszacowanie zawartości azotu bez wysyłania każdej badanej próbki do laboratorium. Skan wykonuje się bezpośrednio w polu, a wynik oblicza model opracowany na podstawie danych spektralnych i analiz chemicznych.

Pomiar ScanSpectrum na liściu kukurydzy w polu

Taki wynik może wspierać ocenę odżywienia roślin i decyzje dotyczące nawożenia. Należy interpretować go razem z fazą rozwojową, warunkami uprawy i pozostałymi danymi agronomicznymi — sama zawartość azotu w roślinie nie określa jeszcze potrzebnej dawki nawozu.

Chcesz zbudować model dla swojego materiału?

Przeprowadzamy kalibrację razem z klientem: od doboru próbek referencyjnych po gotowy model w aplikacji.

contact@scanspectrum.ai →